Xây dựng cuộc đời có trách nhiệm.

 

Một số bạn trẻ của báo Mẹ Hiền nêu những thắc mắc về vấn đề nghề nghiệp và tương lai của tuổi trẻ. Xin gửi các bạn bài này để bạn có thể tham khảo.

 

Đá banh thâm nhập vào Nước Mỹ rất muộn, nhưng trên đấu trường quốc tế qua các World cup, Mỹ không phải là một đội tuyển tồi. Một đội tuyển rất trẻ nhưng lại không thiếu kinh nghiệm trận mạc. Người ta nói nhờ tài chánh mạnh nên có thể mua được tất cả, kiếm được nhiều tài năng. Nhìn theo cách đó mới thực sự là cái nhìn bên ngoài của sự kiện. không phải là có tiền là mua được tất cả, họ có một chiến lược, một kế hoạch để phát triển. Điều quan trọng nhất trong thể thao mà họ chơi dù ở các lớp nhỏ cho đến đội tuyển quốc gia, có mục tiêu là học cách dành chiến thắng. Cuộc đời nhìn trong thể thao giống như một vận động trường mà mỗi cá nhân thi đấu trong đội tuyển phải nỗ lực phát huy khả năng hết sức để tìm chiến thắng về cho đội của mình, từ đó mới tìm được sự ủng hộ của nhiều người xem. Thực chất qua lối chơi thể thao của người Mỹ, người Mỹ không chỉ chơi, nhưng là học cách chiến thắng. Học cách chiến thắng vừa cá nhân vừa cho tập thể.

 

1. Tinh thần thể thao, tinh thần thép.

 

“Một trong những sự kiện quan trọng nhất trong xã hội Nước Mỹ là việc bầu tổng thống, người ta cũng gói gọn như thành tích của môn thể thao. Cuộc vận động tranh cử mùa Thu năm 1988, các cuộc tranh luận trên đài truyền hình giữa hai ứng cử viên Geogre Bush và Michael Dukakis, đều có những cuộc thảo luận kế tiếp với nhiều hạng người tham gia: Giới truyền thông, quần chúng, những người ủng hộ, kể cả đối thủ. Những đề tài tranh luận lớn được đưa ra để tranh cử như Sida, nhà ở, giải trừ vũ khí hạt nhân thì ít mà những người muốn biết ai là người thắng cuộc thì nhiều. Ngay hôm sau trên trang báo đầu người ta đăng tải: Bush 1, Dukakis 0, cho 250 triệu độc giả xem.

Thật giống nhau! số người tham gia vào các cuộc thi đấu thể thao được phát trên các kênh truyền hình đông hơn số cử tri đi bỏ phiếu bầu tổng thống bốn năm một lần. Năm 1984, Reagan thắng phiếu đối với Walter Mondale, người ta thăm dò số cử tri đi bầu tổng thống, có 91 triệu cử tri bỏ phiếu, cũng năm đó ước tính trên 100 triệu người đến xem đội Super Bowl, như hiện tượng của bóng đá Mỹ. Kết quả thăm dò của nhà sản xuất bia Miller Lite thực hiện đánh giá mức độ ưa chuộng thể thao của người dân Mỹ, thì có kết quả 96,3 % người Mỹ tham gia thể thao ít nhất một lần mỗi tháng theo các hình thức: tham gia các môn thể thao, tham dự cuộc đấu, đọc báo, hoặc hơn nữa là ủng hộ viên cho một đội tuyển hay một lực sĩ, võ sĩ nào đó.

Các môn thể thao có một ảnh hưởng rất lớn trong xã hội Mỹ. Chúng gắn liền với giới kinh doanh và với nền văn hoá theo nghĩa rộng. Các ngôi sao trong các môn thể thao là những người kiếm được nhiều tiền nhất trừ một số ít ngoại lệ. Những ngôi sao ấy, có mặt trên các áp phích quảng cáo, là thần tượng của những em thiếu nhi, thu hút quần chúng”.

“ Thể thao không còn như xưa, là nơi người ta rèn luyện ý chí, nhân cách nhưng thật sự là nơi thắng hay thua. Các phẩm chất của cá nhân hay đội đều không đáng kể với kết quà chung cuộc. trong lãnh vực thể thao lan sang các lãnh vực khác, người ta sẽ không cần biết điều gì đã xảy ra với người đứng hạng 2, mặc dầu anh ta có thể là thi đấu hết mình, đầy sáng tạo. không ai để ý tới vẻ đẹp của thể thao của các đại hội Olympic, điều quan trọng là có bao huy chương hơn người Nga.

Kết quả thăm dò của Miller Lite tiến hành, 74% nói rằng không quan tâm đến việc thất bại của con mình trong một cuộc thi thể thao, 40% nói rằng sẽ thưởng cho con mình nếu đoạt được giải. người ta kể một câu chuyện tiêu biểu xảy ra ở vùng ngoại ô, một ông bố mắng con mình thậm tệ vì một động tác sơ xuất của cậu con trai 7 tuổi dẫn đến việc thua trận bóng chày cho đội của cậu.

Thắng bằng mọi giá đó là mục đích người ta làm để chinh phục ở các sân thể thao, từ đó chuyển sang các lãnh vực khác nhau của đời sống, ở trường học nơi làm việc và lưu truyền từ thế hệ này sang thế hệ khác.”

 

2. Biết khả năng của mình:

Đặc trưng nhất là những biểu hiện qua việc chơi thể thao. Chơi thể thao không thuần tuý là đẩy mạnh việc rèn luyện thân thể. Thể thao có một  hướng đi nhất định của nó, là học cách chiến thắng. Trong cách giáo dục hiện thời người ta cũng theo lối cách thức huấn luyện của một huấn luyện viên cho một đội tuyển. Người thầy giỏi là một nhà cầm quân tài năng dẫn dắt đoàn quân ra trận. Người thầy đồng nghĩa với một vai trò của huấn luyện viên của một đội banh, người huấn luyện viên cần biết rõ về khả năng của từng em trong lớp. Như một đội tuyển đá banh, điều quan trọng không chỉ là huấn luyện, nhưng là biết nhận rõ vai trò của mỗi thành viên trong đội. Có người chỉ có thể đứng vai tiền vệ hoặc thủ môn. Làm sao nhận rõ được về khả năng của các thành viên. Có nhiều ngành khoa học khác nhau để giúp phát hiện khả năng của mỗi cá nhân. Trong một trường học, người ta giúp cho học sinh nhận ra khả năng của mỗi học viên để giúp họ chọn lựa chỗ đứng của mình tốt nhất. Đó là giai đoạn hướng nghiệp cần thiết.

Điều quan trọng sau khi nhận ra khả năng của mỗi người, huấn luyện viên sẽ dẫn dắt cho người ấy biết họ có thể đứng ở vai trò nào, phát triển làm sao…

Huấn luyện viên giúp cho thành viên đó lập kế hoạch để thực hiện. Kế hoạch đó được gọi tắt bằng cụm từ Smart, được viết tắt bằng các bước thực hiện khả thi.

Mục tiêu phân biệt với mục đích. Mục đích là điểm tối hậu, cuối cùng, mục tiêu là những mốc của từng giai đoạn để đạt tới mục đích.

Bây giờ chúng ta thử để biết mục đích của mình. Bạn hãy thử trả lời trước mỗi câu hỏi trước khi đọc phần giải mã:

Mục đích của bạn là gì? Đây là câu hỏi quan trọng không thể bỏ qua.

Mục tiêu bạn nhắm tới là gì? Gồm những mục tiêu nào để đạt được mục đích. Bạn hãy xác định càng cụ thể càng tốt. Thứ tự thực hiện các mục tiêu khác nhau.

Bạn thử lập một kế hoạch thực hiện một mục tiêu theo tiêu chuẩn Smart:

S: Subject: Chủ đích. Cần có một tên gọi cụ thể cho một mục tiêu. Đó là một chuẩn cho một giai đoạn vươn tới. Bạn không nên đặt mục tiêu quá lớn, không làm sao vươn tới được mà cũng không quá nhỏ không cần sự cố gắng nào.

M: Measure: Đo lường được. Biết đánh giá đúng về khả năng của mình, nhận ra được điều mình cần nỗ lực hơn. Mục tiêu có thể nắm chắc được ứng với khả năng. Bạn đừng cố gắng thích điều người ta thích, như vậy là bạn là người viễn vông và không bao giờ bạn thành công được. Biết điều mình thích, và thực hiện điều mình thích mới có thể thành công, bởi vì bạn có thể đo lường, ước lượng được chính khả năng của bạn.

A: Availability. Hiệu năng của mục tiêu, hay của một phương pháp rèn luyện để tiến tới. Không có phương pháp rèn luyện hiệu năng sẽ làm hao mòn cố gắng. Như thế cần có một huấn luyện viên chuyên môn thực sự để giúp cho phương pháp, đó là điều kiện tốt. Không được bỏ qua phương pháp thực hiện này ngay cả khi không có huấn luyện viên: Bạn hãy tìm ra một cách thích hợp nhất đối với bạn để bạn thực hiện, không ỷ nại vào ai, không chờ đợi sự may mắn hiếm có. Có khả năng thực hiện và thực hiện được.

R: Result. Kết quả. Không thể bỏ qua kết quả đánh giá này, người nào nghĩ rằng nỗ lực của mình thôi là đủ rối mà không nhằm tới kết quả, là thiếu hẳn chiến lược mục tiêu. Nỗ lực sẽ không đi đến đâu hoặc vẫn hên xui may rủi. Cho nên kết quả mới là điều đáng nói, nó là câu trả lời phũ phàng hay vinh quang cho mọi nỗ lực.

Time – Line: Thời gian và lịch trình. Mục tiêu không là vô hạn định được hoặc buông trôi theo ngẫu hứng. Ấn định thời gian cho một mục tiêu, thời gian vừa đủ cần thiết để đạt được mục tiêu, nếu quá thời gian mà mục tiêu chưa đạt được là kể như phá sản smart. Như thế, để nắm chắc được thời gian, người ta mới đề nghị lịch trình  thực hiện cho mỗi công việc để đạt được mục tiêu.

 

3. Xây dựng cuộc đời có trách nhiệm.

Bạn biết bạn muốn gì, đó là một khởi điểm tốt, nhưng thường chính bạn, bạn không biết bạn muốn gì. Ví dụ trên trang tìm việc làm, một người tự quảng cáo. Cử nhân Kinh tế, Cử nhân Anh Văn, Tìm một việc làm thích hợp, lương tháng 1.200.000 VND. Trên mục tìm việc làm đó bạn sai một bước cơ bản, bạn không xác định được bạn thích hợp được cho việc làm gì, làm sao bạn có thể tiến xa hơn được.

Vấn đề thật cơ bản và thật là khó đối với bạn phải không? Vấn đề là bạn chưa định hướng được hướng đi cuộc đời của bạn, ngay cả khi bạn vừa tốt nghiệp Đại học ra trường, học một nghành nghề chuyên môn.

Định hướng bắt đầu từ đâu? Thời gian tốt nhất là những năm ở Trung Học, nếu muộn có thể ở ngay những năm Đại học, không bao giờ quá muộn nếu bạn muốn thực hiện. Định hướng được để bắt đầu đào sâu môn học của mình sẽ theo đuổi.

Đi vào Ví dụ cụ thể:

Mục đích của bạn: là một bác sỹ phẫu thuật mắt giỏi. (Thông thường người ta chỉ dừng lại ở mục đích trở thành bác sỹ, khi học ra trường làm bác sỹ rồi, người ta không biết mình làm gì nữa, bởi người ta đã sai lầm lấy mục tiêu làm mục đích). Trở thành bác sĩ là mục tiêu để đạt được mục đích là một bác sỹ giỏi.

 

Giai đoạn 1:  Tốt nghiệp Trung Học - Trờ thành bác sỹ nhãn khoa.

S: Subject: Mục tiêu của bạn: Trở thành bác sỹ khoa nhãn. (Bạn không thể trở thành bác sỹ phẫu thuật mắt giỏi, nếu bạn không tốt nghiệp trung học, thi đậu vào trường y để là bác sỹ, đúng không, như vậy mục tiêu là trở thành bác sỹ đã.)

M: Measure: Tốt nghiệp trung học - Vào trường Y, Thi môn Toán, Hoá, Sinh. Đây là một đòi hỏi thực tế chứ không mơ mộng. Bạn đang có sở trường về khối D không? Và bạn chắc chắn tới đâu?

Nếu chắc về về sở trường, bạn quyết định.

A: Availability: Trau dồi môn học Toán, Hoá, sinh. Trắc nghiệm lại từng môn, tìm những đề thi cũ của trường Y để thử nghiệm, đánh gía từng môn. Nếu chưa đạt theo yêu cầu thì đặt câu hỏi theo các mệnh đề nghi vấn (Why, Who, What, When, How). Đặt nghi vấn để xác định bạn biết gì và chưa biết gì, có thể thiết lập “Mind Map”, là bản đồ tri thức. Bản đồ tri thức trình bày giống như nguyên tố, gồm có Neutron và electron. Neutron là môn học, các electron là từng nhánh của môn học, nhánh nào chưa biết và nhánh nào đã biết.

R: Result: sau khi bạn phân tích bạn có được bản kết quả để lên một kế hoạch thực hiện. Và cứ nhớ rằng hai bước (Availability và result) luôn thực hiện để đánh giá sau một thời hạn, để nhận định lại những gì cần trau dồi hơn. Dựa vào kết quả nhận định, bạn bắt đầu tìm học hỏi về hướng này. 

T: Time – line. Là chương trình cụ thể để hành động, hoặc là nghiên cứu thêm, học hỏi bạn bè.

Bạn có 2 mục tiêu thi đậu kỳ thi tốt nghiệp và thi đậu vào trường y.

Ví dụ: 15 tháng 7 năm 2004 là ngày thi vào trường y.

Kế hoạch từ tháng 6 – 2003 là:

Tháng 6 / 2003: Test những kiến thức về các môn học Toán Lý hóa - lập Mind Map.

Tháng 7 – 10: Bổ sung những điểm yếu theo “mind map” đợt 1. (Nhớ là ghi rõ ra)

Tháng 10 – 2003: Test, nhận định kiến thức cần bổ sung kiến thức đợt 2.

Tháng 10 – 12 – 2003. Test.

Cuối tháng 12 và đầu tháng 1 – 2004: nghỉ giải lao 2 tuần. Thời gian giải trí rất cần để tái hồi chất xám. Bạn nhớ đừng bỏ qua.

Tháng 1 đến tháng 4: Bạn lên kế họach học đều các môn chuẩn bị giai đoạn 1 cho kỳ thi.

Tháng 4 – tháng 5/04: Bạn vừa sắp xếp thi học kỳ và tốt nghiệp, sau đó bạn xếp thời gian thư giãn vài ngày.

Tháng 5 – tháng 7: Chuẩn bị bước 2 gần hơn cho kì thi Đại học

Trước ngày thi bạn hãy dành thời gian nghỉ ngơi để bước vào trận thi đấu tốt đẹp nhất. người ta không vắt kiệt sức cho đến ngày thi đấu. Thi đấu là tinh thần thể thao thực sự, cần nhiều yếu tố để dẫn đến thành công, tránh tối đa việc học ôn trước mỗi môn thi, hãy kể như mọi sự đã sẵn sàng cho kì thi đấu.

Chúc bạn thành công.

 

Lmục Giuse Hoàng Kim Toan.