H́nh ảnh sát tế mang trong đó một ư nghĩa hiến sinh. Sát tế nhằm hiến sinh để cho vật hiến tế trở nên linh thiêng. Lễ vật dâng tiến có thể là vật có thể là người, khi hiến dâng là muốn đặt vật hay người nào đó tuỳ thuộc vào Đấng mà họ dâng lễ vật. Vật thường đi thay cho người nhưng lễ vật cao cả bao giờ cũng là lễ vật chính con người dâng cho Đấng ḿnh phụng thờ. Ư nghĩa của lễ vật dâng lên là bày tỏ sự quy thuộc, không thể chuyển nhượng được nữa, chính v́ thế lễ vật cần được tiêu huỷ đi.Ở người Hy Lạp việc hiến sinh có ư nghĩa đền tội, tẩy uế làm nguôi giận thần linh.
Thần Mithra cũng được thờ kính bằng việc đổ máu con ḅ đực hiến sinh. Việc này mang một ư nghĩa cầu xin sức mạnh, theo J. Beaujeu, lễ hiến sinh được diễn tả: “Người sùng đạo bước xuống một cái hố đào sẵn dành riêng cho việc làm lễ, miệng hố đuợc che bằng một tấm trần có đục lỗ; sau đó ở bên trên người ta dùng một con dao thiêng chọc tiết con ḅ đực; máu con ḅ bốc hơi nóng qua các lỗ chảy thành ḍng xuống khắp ḿnh người thụ lễ; ai chịu tăm máu như vây sẽ được tái sinh, v́ sinh lực của con ḅ đực là khoẻ nhất, ngang với sư tử, sẽ tái sinh thể xác và cả linh hồn của người thụ lễ”.
Lễ hội đâm trâu của người K’ho goi là lễ - Lễ Nhô wer:
Tiếp theo sau lễ rữa chân trâu là lễ Nhô wer: đây là một loại lễ của tập thể, thường được tổ chức ngoài đồng khi lúa đă mọc xanh tốt nhằm tạ ơn thần linh. Người chủ làng đứng ra làm chủ tế. Trước khi chủ làng khấn sẽ có một thanh niên cho tay vào miệng huưt lên những hồi sáo dài để mời thần ở núi Brah -Yang về dự lễ. Người K'ho quan niệm rằng các vị thần rất thích ăn thịt và uống rượu cho nên trong các lời khấn, họ luôn tha thiết cầu xin các vị thần về với dân làng dể thưởng thức rượu, thịt cùng với họ. Lễ Nhô wer của dân tộc K'ho cũng là dịp để dân làng chứng kiến cảnh đâm trâu rất là nhộn nhịp và đầy ư nghĩa cho nên sau khi chủ làng dứt lời khấn th́ trâu cũng bị dân làng giết ngay lập tức và làm thịt, ăn uống tại chổ. Nghi thức, diễn biến lễ đâm trâu được mô tả như sau:
Lúc ánh b́nh minh vừa xuất hiện dân làng đă tề tựu ở ngoài đồng, vây quanh cột trụ và cây nêu đă cột sẵn một con trâu mập mạnh sẽ bị hiến tế. Khi giờ hành lễ bắt đầu th́ ban nhạc ching sẽ cất lên, âm thanh của loại nhạc cụ này khua ầm ỉ, rền vang cả cánh đồng. Ḥa cùng ban nhạc ching để múa hát rộn ràng chung quanh trâu là ban vũ khúc, ban này gồm những thanh niên nam nữ mặc lễ phục cổ truyền và trang sức thật đẹp. Sự phối hợp nhịp nhàng của hai ban này cùng với tiếng chiêng và màu sắc loáng thoáng của trang phục làm cho chú trâu như bị thôi miên thật sự. Khi trâu đă đứng ỳ ra và đôi mắt trở nên lờ đờ, ngây dại th́ cũng chính là lúc ban vũ công từ từ rút lui để nhường chổ cho “nhóm hành quyết” nhập cuộc và tiếp tục múa may quay cuồng quanh trâu với ban nhạc chinh. Khi đă tiện đúng tầm th́ những tay chà gạt thiện nghệ sẽ lao vào chém quỵ hai chân sau của con vật tế, lúc này người cầm giáo sẽ đâm một nhát chính xác vào ngay tim để kết liểu cuộc đời của nó. Máu con vật đổ ra thấm vào đất làm cho đất thêm ph́ nhiêu, c̣n thịt được chia cho từng người kể cả người vắng mặt dùng để tăng cường sức lực, như một biểu hiện tái sinh.
Truyền thống Do Thái, trong sách Lêvi lần đầu tiên nói đến dê đực sát tế. Lễ tế thông thường là hai con dê đực do các quan chức dâng lễ vật. Sau khi rút thăm để lựa chọn, một con sẽ chịu hiến sinh, con khác sẽ bị trút lên đầu muôn tội lỗi của dân để rối thả vào rừng sâu hay hoang mạc. Tâm lư chịu tội của con người cần có một ai đó chịu trách nhiệm về tội lỗi, nhằm để tránh trách nhiệm lương tâm, không có ai chịu trách nhiệm nên đổ vào con dê đực khốn khổ này. “Nó sẽ lấy hai con dê và đặt trước nhan Đức Chúa, ở cửa Lều Hội Ngộ. Nó sẽ bắt thăm chọn giữa hai con dê: một thăm "dành cho Đức Chúa", một thăm "dành cho quỷ A-da-dên." A-ha-ron sẽ tiến dâng con dê trúng thăm "dành cho Đức Chúa" và dùng làm lễ tạ tội. C̣n con dê trúng thăm "dành cho A-da-dên", A-ha-ron sẽ để sống và đặt trước nhan Đức Chúa, để cử hành lễ xá tội trên nó và thả nó cho A-da-dên trong sa mạc.” (Lv 16, 7 – 10). Azazên là một con quỷ trong tâm thức cổ xưa không phù hợp với luật Moisê, hoang mạc là nơi con quỷ Azazên cư trú, thả con dê đực vào hoang mạc không phải là tế cho quỷ nhưng là mang một ư nghĩa khác, những ǵ của Thiên Chúa trả lại cho Thiên Chúa, những ǵ thuộc về ma quỷ trả về cho ma quỷ. Hoang mạc là nơi chết choc, bị mất hết nguồn sự sống, nơi tội lỗi làm cho trở nên khô cằn, đối nghịch với Thiên Chúa.
Con dê hiến sinh th́ bị sát tế, thầy thượng tế sẽ lấy máu nó rảy trên bàn xá tội và trên dân. Đổ máu để xá tội là biểu trưng cho việc tẩy uế, việc làm này lan rộng ra nơi nhiều miền văn hoá, tại Nhật Bản người ta cũng thấy h́nh thức này.
Người mang bệnh phong hủi cũng dùng h́nh thức này để xá tội, họ thay dê đực bằng hai con chim sẻ, một con được thả đi và một con chịu hiến sinh.
Hiến sinh đi kèm với việc đổ máu, nhưng máu ấy con người không được dùng, máu thuộc quyền của Đấng ban nguồn sự sống, máu được rảy trên dân cũng là xá tội.
Lm Giuse Hoàng Kim Toan