NGUYÊN TẮC PHÂN BIỆT THẦN LOẠI

Nguyên tắc 1 : Đối với những người sa ngã hết tội trọng này đến tội trọng khác,kẻ thù thường quen bày cho họ những thú vui bề ngoài để xui họ tưởng đến những khoái lạc và vui thú giác quan hầu dễ cầm giữ và thúc đẩy họ tiến sâu vào thói hư và tội lỗi. Với những người như thế, thần lành dùng phương pháp ngược lại, bằng cách thôi thúc cho lương tâm cắn rứt họ bằng luật tự nhiên của lẽ phải.

 Nguyên tắc 2 : Nơi những người tiến mạnh trong việc diệt trừ tội lỗi và đang tiến lên hơn mãi trên đường phụng sự Thiên Chúa, Chúa chúng ta, thì lại có phương pháp ngược lạivới nguyên tắc thứ nhất, vì khi đó, đường lối riêng của thần dữ là cắn rứt, làm buồn phiền, và đặt  chướng ngại vật bằng cách gây băn khoăn lo lắng với những lí lẽ giả tạo để những người khỏi tiến tới. Còn cách thức riêng của thần lành là cho can đảm và sức mạnh, an ủi, nước mắt, ơn soi giục, và an nghỉ, cùng giảm bớt và hủy diệt các trở ngại để cho tiến lên trong đàng lành.

Nguyên tắc 3: Về an ủi thiêng liêng.Tôi (Thánh I-Nhã) gọi là an ủi khi trong linh hồn phát khởi một thúc đẩy nội tâm khiến linh hồn bừng cháy lửa kính mến Đấng tạo hóa, Chúa mình; và từ đó, không thể yêu một tạo vật nào trên mặt đất vì chính tự nó, nhưng vì Đấng đã tạo dựng mọi sự. An ủi thiêng liêng cũng là trường hợp linh hồn chảy nước mắt giục lòng mến Chúa hoặc bởi đau đớn vì tội lỗi mình, hay vì sự Thương Khó của Đức Kitô, Chúa chúng ta,hay vì những điều khác trực tiếp huớng về việc phụng sự và ca ngợi Chúa. Sau cùng, an ủi là khi mọi gia tăng của lòng tin, cậy, mến, cùng mọi niềm vui  nội tâm mời gọi và lôi kéo tâm hồn đến những sự trên trời và phần rỗi riêng cho linh hồn,khiến linh hồn được nghỉ ngơi và an bình trong Đấng Tạo hoá và Chúa mình.

 Nguyên tắc 4: Về sầu khổ thiêng liêng.Sầu khổ thiêng liêng là tất cả những gì trái ngược với nguyên tắc 3 ; như tối tăm trong linh hồn , nỗi xao xuyến tinh thần, sức thúc đẩy về những gì thấp hèn và phàm tục, niềm bâng khuâng từ những xao động và cám dỗ xúi ta mất tin tưởng, cậy trông và lòng mến ;tâm hồn cảm thấy lười biếng, khô khan, buồn rầu và như bị lià xa Đấng tạo hoá và Chúa mình. Như an ủi trái ngược với sầu khổ thế nào, thì các tư tưởng an ủi sinh ra cũng trái ngược với các tư tưởng sầu khổ sinh ra như vậy

 Nguyên tắc 5: Trong thởi gian sầu khổ, đừng bao giờ thay đổi, nhưng hãy cương quyết bền vững trong những điều đã quyết định và dốc lòng trước khi bị sầu khổ, hoặc trong những điều đã dốc lòng khi được an ủi trước đây. Vì như khi được an ủi phần nhiều là do thần lành hướng dẫn và khuyên nhủ, thì trong cơn sầu khổ, thần dữ cũng làm thế, mà theo lời khuyên của nó, ta sẽ chẳng gặp con đường đưa tới đích.

 Nguyên tắc 6: Trong cơn sầu khổ, nếu như không nên thay đổi các điều đã quyết định, thì lại rất nên cương quyết thay đổi chính mình để chống lại cơn sầu khổ, chẳng hạn bằng cách cầu nguyện chăm chú hơn, suy gẫm nhiều hơn, xét mình nhiều hơn và gia tăng sự hãm mình theo phương cách thích hợp.

 Nguyên tắc 7: Đang gặp sầu khổ, ta hãy suy rằng, để thử ta, Chúa đã bỏmặc để ta lấy sức riêng mà chống trả các xao động và cám dỗ của kẻ thù, vì ta có thể chống trả được nhờ ơn Chúa hằng giúp đỡ - dù không thấy được rõ ràng : vì tuy Chúa rút bớt lòng sốt sắng nồng nàn, lòng mến bao la, và ơn sủng mạnh mẽ, Ngài vẫn để lại đủ ân sủng cho sự cứu rỗi đời đởi.

 Nguyên tắc 8 : Đang cơn sầu khổ, hãy gắng giữ sự nhẫn nại, tức là ngược với những xáo trộn đang xảy đến, và nghĩ rằng chẳng bao lâu nữa sẽ được an ủi khi hết sức chiến đấu với cơn sầu khổ như dã nói ở nguyên tắc 6.

 Nguyên tắc 9: Có ba nguyên do chính khiến ta gặp sầu khổ.Thứ nhất là ta khô nhạt, lười biếng, hay lơ là trong các việc thiêng liêng ; vậy vì lỗi ta mà sự an ủi thiêng liêng lìa bỏ ta. Thứ hai là để coi sức ta tới đâu và ta có thể vươn tới đâu trong việc phụng sự và ca ngợi Chúa, khi không được thưởng công bằng những an ủi và ân sủng bao la.Thứ ba là để ta học biết và nhân thức bằng những cảm thức nội tâm rằng không phải tự ta có thể phát sinh hay duy trì lòng sốt sắng vô ngần, lòng mến mạnh mẽ, nước mắt hoặc bất cứ ơn an ủi thiêng liêng nào, mà mọi sự đều là ân điển của Thiên Chúa, Chúa chúng ta và để ta đừng xây tổ ở nơi không thuộc về mình, đến độ tự đắc kiêu ngạo, khoe khoang, rồi tự gắn cho mình lòng sốt sắng hay các hoa trái khác của ơn an ủi thiêng liêng.

 Nguyên tắc 10: Khi được ơn an ủi, phải nghĩ  tới  cách xử sự trong cơn sầu khổ sẽ đến sau này, hầu lấy sức mới để dành cho lúc đó.

 Nguyên tắc 11 : Ai được ơn an ủi, phài gắng tự khiêm hạ hết sức mình, bằng cách nghĩ  đến mình nhỏ hèn biết  mấy trong cơn sầu khổ, khi không được ân sủng hay an ủi.Trái lại, người lâm cơn sầu khổ phải nghĩ là mình có thể làm được nhiều nhờ bởi ơn trợ giúp đủ để cho mình chống trả mọi kẻ thù, khi lấy sức nơi Đấng Tạo Hóa và Chúa mình.

 Nguyên tắc 12: Kẻ thù giống như một kẻ hư hỏng, nhỏng nhẽo: có vẻ hung dữ, nhưng thật sự, tự nó chẳng có sức lực gì cả.Quả vậy, đặc tính của một kẻ hư  hỏng khi gây gỗ với người khác là mất can đảm và chạy trốn khi người này cương quyết chống trả. Trái lại, nếu người này bắt đầu mất can đảm và chạy trốn trước, thì cơn giận, sự trả thù và sự hung dữ của kẻ hư hỏng này thật không sao lường được.Cũng vậy, đặc tính của kẻ thù là nên yếu nhược, nản lòng, và dẹp bỏ các cám dỗ khi người tập luyện đời sống nội tâm  quả quyết đương đầu với cám dỗ bằng cách làm điều ngược hẳn lại. Trái lại,nếu người đang tập luyện  bắt đầu sợ hãi và nản lòng khi chịu cám dỗ, thì trên mặt đất này, sẽ không còn dã thú nào hung hãn cho bằng kẻ thù của nhân tính khi nó theo đuổi ý đồ đáng nguyền với tâm địa quá xấu xa của nó.

 Nguyên tắc 13 : Kẻ thù cũng xử sự như một chàng trai đa tình dâm đãng, muốn bí mật để khỏi bị lộ. Quả vậy, như chàng trai đa tình dâm đãng khi dùng lời hiểm độc quyến rũ một thiếu nữ con nhà lành hay vợ một người đứng đắn thì muốn những lời dụ dỗ của mình được giữ kín, bằng ngược lại, trở nên bất mãn khi thiếu nữ mách với cha hay thiếu phụ mách với chồng, vì lúc ấy hắn thừa biết sẽ không thể thành công trong chuyện đã manh tính: cũng vậy, kẻ thù của nhân tính khi đưa những xảo trá và xúi giục của nó vào tâm hồn ngay lành thì cũng mong muốn các điều đó được tiếp nhận và giữ kín; nhưng khi ta bày tỏ các điều này với một cha giải tội tốt hay với một người đạo đức mà am tường những dối trá và sự hiểm độc của nó, thì nó rất bất mãn vì biết không thể thành công trong chuyện đã manh tính, vì chân tướng dối trá của nó đã bị phanh phui.

 Nguyên tắc 14 : kẻ thù lại còn xử sự như một tướng quân mong xâm thắng và cướp đoạt những gì y muốn: vì như một vị chỉ huy cầm quân, sau khi đặt bản doanh, xem xét lực lượng, học cách bố trí của thành trì, xong tấn công vào điểm yếu nhất, thì cũng vậy, kẻ thù của nhân tính lượn quanh để xét kiểm các nhân đức đối thần, các nhân đức trụ, các nhân đức luân lý khác của ta, và điểm nào nó thấy yếu nhất và dễ nguy nhất cho phần rỗi đời đời của ta, thì nó sẽ tấn công và cố mà hạ ta.

 Ghi chú : Nhân đức trụ: đức tin, đức cậy, đức mến.

Nhân đức đối thần: bảy mối tội đầu, cải chừa bảy tội đầu, phúc thật tám mối.

Nhân đức luân lý: mười điều răn của Chúa và sáu điều răn của Hội Thánh.