Nguyên tắc phân biệt thần loại. Thích hợp với tuần thứ hai.

Nguyên tắc 1 : Đặc điểm của Chúa và các thần thuộc về Ngài khi soi giục là ban sự sảng khoái và vui vẻ thiêng liêng chân thật, xóa bỏ mọi buồn sầu xao xuyến do kẻ thù đưa vào. còn đặc điểm của kẻ thù là chống lại sự sảng khoái và niềm an ủi thiêng liêng ấy bằng cách đưa ra những lý do giả tạo, cầu kỳ và ngụy biện không cùng.

Nguyên tắc 2 : Chỉ có Thiên Chúa chúng ta mới ban ơn an ủi cho tâm hồn mà khôn có nguyên do trước; vì quyền riêng của đấng Tạo Hóa là vào, ra đánh động tâm hồn. Lôi cuốn trọn vẹn tâm hồn vào việc yêu mến Ngài. Tôi (thánh I-Nhã) nói không có nguyên do có nghĩa là: ta không cảm nghiệm hay biết trước một điều nào đó sẽ đem đến sự an ủi để mà cố tình làm.

Nguyên tắc 3 : Khi có nguyên do, thần lành cũng như thần dữ đều có thể an ủi tâm hồn nhằm mục đích trái gnược nahu: thần lành nhằm mưu ích cho tâm hồn; để tâm hồn lớn lên và ngày càng tốt lành hơn, còn thần dữ nhằm điều ngược al5I, để rồi lôi cuốn tâm hồn theo ý xấu xa đồi tệ của nó.

Nguyên tắc 4 : Đặc điểm của thần dữ là giả dạng thần lành, đi vào theo chiều hướng của tâm hồn trung tính, để rồi kéo tâm hồn ra, theo đường hướng của nó; nghĩa là nó bày ra những tư tưởng tốt lành, thánh thiện hợp với tâm hồn công chính, rồi dần dần cố lôi kéo tâm hồn theo những mưu mô ẩn kín và những ý đồi tệ của nó.

Nguyên tắc 5 : Cần chú ý nhiều về diễn biến của tư tưởng. Nếu từ đầu đến cuối đều tốt, hướng hẳn về đường lành, thì đó là dấu chỉ của thần lành. Nhưng nếu dễn biến của tư tưởng đưa ta tới điều xấu, có chiều hướng lệch lạc, hay điều không được tốt như điều tâm hồn đã định làm trước đó, hoặc diễn biến của tư tưởng làm giảm yếu hay khuấy động hay bứt rứt tâm hồn, khiến ta mất sự bình an yên tĩnh đã có từ trước, thì đó là dấu hiệu rõ cho biết điều ấy đến bởi thần dữ, kẻ thù của phần lợi và phần rỗi của ta.

Nguyên tắc 6 : Khi đã cảm nhận ra và biết được kẻ thù của nhân tính qua đuôi rắn của nó và qua mục đích xấu xa mà nó đưa dẫn tới, thì điều có ích cho người bị cám dỗ là duyệt lại ngay sự diễn biến của những tư tưởng tốt nó bày ra từ đầu, và cách nó đã lần lần nhắm làm ta rời xa sự dịu ngọt và niềm vui siêu nhiên ta có sẵn, đến mức đưa ta tới ý định đồi tệ củanó, để nhờ nhận biết và ghi lại kinh nghiệm này, ta sẽ cảm giác sau này đối với những gian mưu thông thường của nó.

Nguyên tắc 7 : Đối với những người đang tiến, thần lành soi dẫn linh hồn một cách êm ái, nhẹ nhàng và dịu ngọt – như giọt nước thấm vào miếng bọt biển, còn thần dữ thì thúc đầy cách chát chúa, ồn ào và sôi động – như khi giọt nước rơi trên đá. Với những người sai sút, thì các thần nói trên hành động ngược lại. Vì theo tình trạng của tâm hồn đang trái ngược hay hòa hợp với các thần nói trên, khi trái ngược, các thần xâm nhập sẽ tạo đụng chạm và khuấy động, có thể cảm nhận được, còn khi hòa hợp thì các thần ấy xâm nhập lặng lẽ như vào nhà mình, qua cửa mở.

Nguyên tắc 8 : khi ơn an ủi không có nguyên do, tuy không có sai lầm, vì như đã nói ở trên, đó là ơn của riêng Thiên Chúa, Chúa chúng ta, song, người được Chúa ban ơn an ủi này phải tỉnh thức, chú ý xem xét vàphân  biệt thời gian được an ủi với thời gian tiếp đến, khi tâm hồn còn sốt sắng và sung sướng vì ơn an ủi và cảm xúc vừa nhận, vì thường trong thời gain sau ấy, chúng ta hay đưa ra những kế hoạch và ý kiến từ đường lối quen thói sẵn có của mình, hay từ quan niệm và cách suy xét của mình, hay từ thần lành hay thần dữ, chứ chính Thiên Chúa Chúa chúng ta không trực tiếp ban cho những kế hoạch và ý kiến đó. do đó, chúng ta phải xét lại cho kỹ trước khi tin hay đem ra thực hiện.

3.    Cách thức lựa chọn theo thánh ý Chúa.

Lời mở đầu : trong mỗi lựa chọn ngay lành, mục chỉ tâm ý của chúng ta, nếu được, phải nên đơn giản, cốt chỉ chú trọng đến mục đích Chúa dựng lên mình là làm vinh hiển Thiên Chúa và cứu rỗi tâm linh. Do đó, tôi phải lựa chọn cách giúp tôi dạt tới mục đích, không gán mục đích cho phương tiện, nhưng dùng phương tiện để đạt tới mục đích. Chẳng hạn: nhiều người chọn lập gia đình trước – một phương tiện – rồi kế đến là phụng sự Chúa trong đời sống hôn nhân – cho dù phụng sự Chúa thực mới là mục đích. Hoặc nhiều người trước hết muốn có nhiều tiền của, rồi sẫn đó sử dụng tiền của để phục vụ Chúa sau. Những người này không đến thẳng với Chúa mà muốn Chúa đến ngay tới các chiều hướng lệch ạc của họ, và như vậy họ lợi dụng mục đích như một phươn gtiện và đặt các phương tiện lên làm mục đích. Cho nên, cái họ cần đặt trước, họ lại đặt cuối; vì trước nhất chúng ta phải nhắm đến việc phụng sự Thiên Chúa – là mục đích – rồi kế đến xét xem việc mưu lợi hay kết hôn – là phương tiện dưa tới mục đích có thích hợp hơn với mình trong việc phụng sự Thiên Chúa không. như vậy không có gì khiến tôi phải gắng có hay kiên bỏ các phương tiện như thế ngoài thành ý và vinh quang Chúa cùng ích lợi vĩnh viễn của tâm linh tôi.

Điểm 1 : chúng ta chỉ có thể nhận định lựa chọn giữa những điều mà tự chúng “không tốt hay xấu” hoặc tự chúng tốt lành, và chúng nằm trong khuôn phép của gaío hội thành mẫu của chúng ta mà không xấu hay chống lại giáo hội.

Điểm 2 : có những điều thuộc về các sự lựa chọn không thể thay đổi, chẳng hạn như chức linh mục, việc hôn nhân, v.v… có những điều khác thuộc về các sự lựa chọn có thể thay đổi như việc lãnh nhận hay từ khước quyền lợi, việc lãnh nhận hay từ bỏ những của cải đời này.

Điểm 3 : một khi đã qua một sự lựa chọn không thể thay đổi, chẳng hạn như hôn nhân, chức linh mục,.v.v… thì không còn gì để chọn lựa nữa, vì không thể cởi mở được; chỉ có thể xét xem nếu trước đó đã không nhận định kỹ và theo lẽ phải, mà đã bị những quyến luyến lệch lạc ảnh hưởng, thì ăn năn hối hận và cố gắng sống một đời tốt lành trong cảnh mình đã lựa chọn. Việc lựa chọn đó có vẻ không phải là ơn gọi của Chúa, vì là một cuộc lựa chọn lệch lạc. Nhiều người lầm lẫn trong việc này, cho rằng sự lựa chọn lệch lạc hay sai lầm của mình là ơn gọi cuủa Chúa; trong khi ơn gọi của Chúa bao giờ cũng trong sạch và rõ ràng, không pha ý xác thịt hay một quyến luyến lệch lạc nào khác.

Điểm 4 : nếu ai đã nhận định kỹ càng về những điều có thể thay đổi được và đã không chiều theo xác thịt hay trần tục thì không cần nhận định lại mà chỉ cần cố gắng nên hoàn hảo hơn theo khả năng của mình trong điều đã chọn.

Ghi chú : nếu ai đã không thành thật và theo lẽ phải nhận định về một việc có thể thay đổi được thì nhận định lại kỹ càng rất có ích. Nếu có ý muốn sinh hoa lợi làm đẹp lòng Thiên Chúa Chúa chúng ta.

Kinh nghiệm kenosis của từng cá nhân là chìa khóa mở cánh cửa hạnh phúc cho đời người. Thiếu chiếc chìa khoá để tập trút bỏ sẽ thiếu sự hồi sinh. Luyện tập phương pháp của Ignatio để thành nhân và để thành thánh là phương pháp cụ thể nhất mà mỗi người cố gắng làm được. Nếu bạn không mở cánh cửa hạnh phúc cho chính bạn, chẳng ai có thể mở thay cho bạn.