TÂN HOÀ BẮT ĐẦU TỪ . . . .
 

 

Sau Hiệp định Genève năm 1954, người dân miền Bắc ào ạt di cư vào miền Nam, hầu hết là những người công giáo . Họ tạm xa lánh chế độ cộng sản một thời gian và hy vọng  sau 2 năm sẽ được trở về như đă được kư  trong hiệp định.

Vào đến miền Nam họ được phân tán đi các nơi, v́ hầu hết làm nghề nông nên họ chọn những nơi nào có đất để cày cấy, hoặc lên các vùng cao nguyên để trồng trọt . . .  cũng có nhiều người ở lại Sài g̣n, như công chức, quân nhân . . . họ len lỏi vào những xóm của người Nam thuê hoặc mua nhà để ở . Những người công giáo th́ thường chọn những nơi nào cạnh các giáo xứ để  tiện việc thờ phượng.

Vào khoảng tháng 5 năm 1957 gia đ́nh tôi sau đi nhiều nơi, cuối cùng đă về thuê nhà tại Cư xá Hoả Hoạn Kiến thiết Trương minh Giảng nằm tại đường Nguyễn huỳnh Đức, gần cổng xe lửa số 6, thuộc Ấp tây Nh́ , làng Phú nhuận tỉnh Gia định. (sau này được đổi thành Ấp tây Ba, xă Phú Nhuận, quận Tân B́nh tỉnh Gia định và hiện nay là đường Huỳnh văn Bánh phường 14 quận Phú nhuận).

Trên đường từ Sài g̣n lên Lăng cha cả, khi qua đường rầy số 6 khoảng hơn 100 mét là ngă tư Trương Minh Giảng - Nguyễn huỳnh Đức, rẽ trái sẽ đi vào một con đường bằng đất, cây cối um tùm, hai bên đường lác đác một vài căn nhà  lợp lá,  lợp ngói, vách ván ghép.  Đi sâu vào trong khoảng trăm mét th́ phía bên  trái đang  mọc lên những dẫy nhà, mỗi dẫy khoảng 10 căn, mỗi căn 3,50 x 11 mét, mái bằng ngói ximăng đúc, vách bằng ván ghép, nền đất, có nhà vệ sinh và cống nổi phía sau. Một vài cái giếng nằm ở đầu các dẫy nhà này để bà con lấy nước sinh hoạt, nhưng nước th́ trắng đục như nước vo gạo, tuy nhiên không bị nhiễm trùng, dầu vậy bà con cũng phải đánh phèn trước khi dùng v́ ngoài ra không c̣n nguồn nước nào khác.

 Sau khi về đây thuê lại căn nhà của một gia đ́nh bị hoả hoạn ở Nancy được mua trả góp tôi đă t́m hiểu, th́ được biết cư xá này do Ban doanh lư kiến thiết trực thuộc Phủ Tổng Thống, trụ sở đặt tại số 60 Đoàn thị Điểm Sài g̣n đă dùng khoảng đất này để cất lên những căn nhà trả góp rẻ tiền với cái bảng : Cư xá hoả hoạn Trương Minh Giảng. Miếng đất khá rộng chạy sâu vào tới Kênh Nhiêu Lộc, chạy dài cho tới Cầu Sạn và xa hơn nữa . . .  phía kênh th́ hầu như để cỏ mọc, phía trên th́ trồng các loại rau, nhưng tuyệt đối chưa thấy có rau muống xuất hiện. Những người đầu tiên đến ở cư xá này là hầu hết là các anh tài xế của Ban doanh lư kiến thiết, rồi đến những nạn nhân bị hoả hoạn trong vụ cháy ở Nancy vào năm 1955 trong vụ chạm súng giữa quân đội B́nh Xuyên và lực lượng Bảo An Đoàn của Tổng thống Ngô đ́nh Diệm. Những gia đ́nh bị hoả hoạn đều được mua trả góp với số tiền là 13.000 đồng trả trước 3000 đồng số c̣n lại sẽ trả tiếp trong ṿng 5 năm.

Nhiều gia đ́nh đến lănh nhà rồi khoá cửa để đấy đi nơi khác v́ nơi này c̣n lạnh lẽo hoang vu,  thiếu thốn đủ thứ, đường xá lầy lội . . .

Chúng tôi về đây muốn đi dự thánh lễ  chủ nhật th́ phải đi bộ lên nhà thờ Vườn Xoài mất khoảng 15 phút. Nhờ đi dự lễ những ngày chủ nhật tại đây mà những người cùng ở chung cư xá dần dần biết nhau rồi làm quen với nhau. Từ đó tôi biết được các Ông Tảo là chủ tiệm chụp h́nh Việt Tân  ở gần cổng xe lửa số 6, ông Thà là chủ tiệm điện cũng ở gần cổng xe lửa số 6. Bên trong cư xá th́ có Ông Chính, ông Lai, ông Hiếu, ông Luân, Bà Hồng, Cô Tới . ông Mạc, ông Bằng . . .   

V́ mỗi chủ nhật bà con đều kéo nhau đi lên Vườn Xoài dự thánh lễ nên ông Chính là người đă có sáng kiến đi t́m gặp cha Khuê ngài đang trông coi xứ Tân sa Châu gần Lăng Cha Cả để xin Ngài mỗi Chủ nhật dành cho bà con cư ngụ tại cư xá một thánh lễ, và đă được Ngài chấp nhận.  Ông Chính trước khi đi tŕnh cha ông đă trao đổi với Ông . . .  là chủ nhiệm một trường học cùng trong cư xá lấy tên là Tia Sáng để xin ông dành cho mỗi sáng chủ nhật một tiếng đồng hồ để cha về dâng thánh lễ cho bà con, và cũng đă được ông đồng ư.  Thế là cứ sáng chủ nhật sau khi  ông dọn xong bàn thờ ông đi xuống Tân sa Châu đón Cha, 2 cha con đi bộ, ông ôm theo ḥm đồ lễ đi sau. Về đến nơi ông tự làm hết  mọi việc, từ thắp nến, giúp cha mặc áo lễ và kể cả làm chú giúp lễ. Từ đó giáo dân sống tại cư xá không phải lên Nhà thờ Vườn Xoài  thánh lễ như trước nữa.

Cư xá mỗi ngày mỗi tăng thêm gia đ́nh đến cư ngụ và số người công giáo cũng tăng theo. Ông Chính đă mời các ông có mặt ngay từ những ngày đầu và mở một buổi họp để bàn nhau về tổ chức thánh lễ Giáng Sinh 1957, trong số đó có các ông : Chính, Hiếu, Lai, Thà, Tạo, Luân, Đắc, bà Hồng, bà Tới . . . đă được mời họp và sau buổi họp mọi người đă đồng ư tổ chức lễ Giáng sinh ngoài trời tại đây. Ông Chính đă liên lạc với Cha Khuê để xin Ngài ban lễ nửa đêm cho bà con th́ đă được cha đồng ư. Một buổi họp nữa lại được triệu tập để t́m địa điểm và chia công tác. Địa điểm là con đường ngang cuối những dẫy nhà từ đường Nguyễn huỳnh Đức chạy vào tới cuối dẫy (hiện nay hàng ngày được họp chợ.) Các ông Hiếu, Lai, Tạo được được giao công tác làm bàn thờ, hang đá và trang trí. Ông Thà và ông Đắc phụ trách âm thanh  và ánh sáng. Máy phát điện và ampli micro ông Đắc mượn tại Bộ Thông Tin. Ông Luân và cô Hồng cô Tới lo ban nhạc . . .

Sáng ngày 24 tháng 12 năm 1957 bà con đă được giao trách nhiệm  kéo nhau đến địa điểm, người ḱm người búa . . . và mang theo nhưng đồ đă chuẩn bị ở nhà trước đến địa điểm sẽ cử hành thánh lễ, mỗi người mỗi việc và chỉ sau mấy tiếng đồng hồ một chiếc bàn thờ đă được thành h́nh, phía sau là một tấm màn trắng được căng phía sau bàn thờ với hàng chữ “Mừng Chúa Giáng Sinh”, trên cao là một chiếc đèn ngôi sao đủ mầu báo hiệu NOEL đang đến, căn nhà bên cạnh mấy anh chị th́ tập hát những bài Giáng sinh quen thuộc làm cho không khí Giáng sinh càng tưng bừng nhộn nhịp hẳn lên. Chiều đến máy phát điện và loa phóng thanh lặp đi lặp lại những tiếng alô một… hai … và những chiếc đèn điện cũng đă đón nhận ánh sáng.

Thánh lễ nửa đêm sẽ được khởi sự đúng vào lúc 12 giờ đêm, thói quen này được giữ lại từ như những năm c̣n sống tại miền Bắc. V́ thế đúng 20 giờ máy phát điện bắt đầu nổ rền, ánh đèn điện đủ mầu sắc toả sáng cả một khu vực mà từ trước đến nay ch́m ngập trong bóng tối, băng nhạc được phát đi những bài hát giáng sinh quen thuộc mà hầu như  người công giáo nào cũng có thể hát theo bằng miệng hoặc âm thầm trong tâm hồn để chuẩn bị mừng kỷ niệm lễ giáng sinh lần đầu tiên tại cư xá hoả hoạn Trương minh Giảng này.

Chỉ trước một giờ khai mạc thánh lễ giáng sinh tại cư xá hoả hoạn, đồng bào công giáo mới về cư ngụ tại đây đă tụ tập đông đủ, có khoảng vài chục người lớn và trẻ em đă kéo đến đứng vây quanh bàn thờ, cũng có cả những người  không cùng tôn giáo  v́ ṭ ṃ hoặc v́ lư do riêng tư cũng đă có mặt.

Chỉ trước nửa đêm khoảng 15 phút bà con đă nh́n thấy thấp thoáng từ đằng xa bóng dáng ông Chính ôm một chiếc ḥm đang tiến tới và đi sau là cha Khuê chính xứ Tân sa Châu mỗi lúc mỗi tới gần, những tiếng vỗ tay chào mừng được vang lên, kéo dài cho đến khi cha đến trước bàn thờ. Những người đại diện ban tổ chức chào mừng cha rồi cha chuẩn bị mặc áo và đúng “nửa đêm” thánh lễ giáng sinh đầu tiên tại Cư xá hoả Hoạn Trường minh Giảng bắt đầu. Trong bài giảng cha đă nhắc lại sự kiện mà Chúa Hài Đồng sinh ra tại Belem, khuyên nhủ mọi người bắt chước gương  Thánh gia . . . và nhất là cầu xin ngày trở lại quê hương miền Bắc được thực hiện.

Sau thánh lễ ban tổ chức đă mời cha tham dự “Réveillon” với tất cả bà con giáo dân có mặt. Ngài rất vui và đề cao tinh thần sống đạo của bà con và chúc bà con tiếp tục mở rộng nước Chúa tại khu vực này.

 

 

Từ sau thánh lễ Giáng sinh 1957 tại khu vực này, những người công giáo mỗi ngày mỗi nhận biết nhau, hiểu nhau hơn trong tinh thần đức tin. Những người trong ban tổ chức thánh lễ giáng sinh vừa qua thường hay ngồi lại với nhau để bàn tiếp lời chúc của cha xứ Tân sa Châu “ chúc các ông tiếp tục mở nước Chúa ở khu vực này . . .”

Rồi vẫn như thường lệ, mỗi sáng chủ nhật ông Chính lo dọn bàn thờ, đi đón cha, giúp lễ để bà con được đự thánh lễ tại  khu vực ḿnh đang sống.

Sau những buổi họp âm thầm ông Chính đă gợi ư là ông đă nhắm mảnh đất sát với con Kênh Đen để dựng nên ngôi nhà thờ tạm bợ, mặc dầu ông đă t́m hiểu trên doanh lư kiến thiết là khu đất này đă có bản đồ để cất lên các nhà song lập bán cho công chức, c̣n thời gian thực hiện th́ cũng chưa biết đến bao giờ ?  chừng nào ? v́ nhận thấy doanh lư c̣n nhiều việc phải làm . . .

Sau những buổi họp mặt âm thầm, cuốc xẻng cũng được âm thầm để chuẩn bị nhập cuộc . . . và sau tết nguyên đán 1958 trong lúc không khí xuân c̣n đang dư âm, th́ vào lúc chiều tối ông Chính đă cùng bà con xẻng cuốc trong tay, đào cuốc lấy đất đổ lên chỗ đă được cắm dùi. Trong lúc trời tranh sáng tranh tối, bà con vừa làm vừa canh chừng ông trưởng ấp là ông Trà Điền (người Huế) và cảnh sát làng Phú Nhuận có thể xuất hiện bất thần ! Đúng như được tiên đoán, lực lượng cảnh sát đang trên đường tiến tới khu vực th́ nhờ có canh pḥng đă được bố trí từ đằng xa nên đă kịp thông báo, nên khi ông trưởng ấp và lực lượng cảnh sát tới nơi th́ chẳng c̣n thấy ai, nhưng họ cũng biết được người khởi xướng là ông Chính.

Sáng hôm sau ông Chính đă bị mời lên xă làm việc và làm giấy cam kết rồi được tha về. Ông Chính là người dân b́nh thường nên không mấy sợ bằng chúng tôi là công chức là quân nhân trong Quân Đội Việt Nam Công Hoà nên hầu hết phải tránh né không dám xuất hiện công khai.

Miếng đất đă có h́nh có khối nằm đó mà cũng chẳng thấy ai bắt san bằng , có thể nói là lực lượng cảnh sát kỳ đó c̣n rất mỏng và vô cùng thờ ơ, nhờ đó mà những lúc tranh tối tranh sáng, miếng đất cứ mỗi ngày mỗi rộng ra và lớn dần. Tuy nhiên ông trưởng ấp đă cho bố trí những người canh chừng để bắt qủa tang những người cuốc đất đổ nền, nhưng cuối cùng cũng phải bó tay !

Có một buổi chiều lúc trời vừa tối tranh sáng, bà con lại kéo nhau ra xúc xúc, đổ đổ, hầu như mọi người làm trong im lặng chỉ hiểu nhau bằng dấu hiệu, mọi người đang hăng say công tác th́ có một cậu bé từ đang xa chạy tới vừa thở hển vừa nói không ra tiếng : lính tới ! lính tới ! chẳng biết nếp tẻ thế nào, bà con cuốc xẻng, rổ giá ôm theo chạy . . . một vài anh cảnh sát và ông trưởng ấp xuất hiện thật nhưng chẳng thấy có người nào ở đó, buộc các ông  phải âm thầm trở về .

Cuộc cắm dùi này phải đầy sự kiên tŕ của ông Chính v́ thế phải mất một thời gian tương đối khá lâu, miếng đất mới có h́nh có góc và nhờ vào một số gia đ́nh ở các nơi khác kéo đến cũng cắm dùi ăn theo, rải rác dọc theo đường xe lửa v́ thế lực lượng cảnh sát hầu như bó tay, nhờ đó miếng đất dự định làm ngôi nhà thờ Kiến Thiết đă lớn dần lên, bên cạnh đă xuất hiện  một cái ao, cái ao này đươc lấy đất từ đó đem lên để chiếc nền được nâng cao từ từ.

Và một ngày đẹp trời nào đó bên cạnh chiếc ao đă mọc lên một túp lều tranh, lều này là lều do ông Chính dựng lên tạm bợ để ngày đêm ông đến ngủ ở đó canh chừng cho  miếng đất.

Sau những ngày tháng t́m ṭi những vật liệu cũ như những tấm tôn tấm ván ép cũ . . . nói chung là tất vả những vật liệu xây dựng cũ được bao nhiêu ông đem về xếp bên cạnh chiếc lều cho đến khi có khả năng dựng lên một chiếc nhà nho nhỏ. Th́ cũng vào những buổi chiều tối, lúc tranh tối tranh sáng 8 cái trụ bằng ximăng đă được thành h́nh . . . và rồi cứ thế trong  đêm tối sau một thời gian căn nhà đă được dựng xong có thể dùng làm nơi để tổ chức thánh lễ.

Cũng phải nói đến biết bao nhiêu khó khăn hiểm nghèo nhưng nhờ có sức mạnh thiêng liêng mà căn nhà này đă được vượt qua và đứng vững.

Ông Chính vẫn đóng trụ tại căn lều bên cái ao nhỏ v́ thế ông có cái tên người ta đặt cho ông là ông “Chính Chùa” (có nghĩa là người canh chùa). Sau khi từ từ ổn định không c̣n thấy chính quyền hỏi thăm nữa ông đă được cha Khuê hướng dẫn để liên lạc với cha xứ Bùi Phát, giáo xứ nằm sát bên cạnh để xin cha phó là cha Đỗ trọng Kim sang ban lễ chủ nhật cho bà con, cuối cùng đă thành công, từ đó mỗi sáng chủ nhật ông lại sang Bùi Phát ôm đồ lễ theo cha để cha sang dâng thánh lễ tại căn nhà mới thành h́nh và ngôi nhà này đă được gọi là Nhà Thờ Kiến Thiết (tên được bà con đặt).

Tôi đă được bầu làm thư kư để ghi danh tất cả các gia đ́nh công giáo tại cư xá này cho đến khi Nhà thờ Kiến Thiết được Đức Cha Simon Hoà Hiền kư sắc lệnh thành lập giáo xứ Tân Hoà ngày 22.08.1960. Sau khi cha Giuse Đỗ trọng Kim về nhận chức chính xứ tôi  đă giao sổ nhân danh cho ông Trùm Sên từ ngày đó rồi tiếp tục phụ trách âm thanh cho nhà thờ  đến ngày cha phó Đaminh Pham minh Thuỷ nhận bài sai đi nhận xứ Phú Quư.

 

Người viết :

Nguyễn hữu Đắc

489A/28 Huỳnh văn Bánh P.13 – Q. Phú Nhuận

Đt : 3844 3253

E-mail : Dachuu07@gmail.com